برخيزد نمازش باطل است ؟ جواب : بلى ، جلسه استراحت ، واجب است على الأحوط ، بلكه خالى از قوت نيست . سؤال 77 [ قرائت قرآن يا دعا از روى نوشته در نماز ] آيا در نماز فريضه در حال اختيار حمد و سوره را از روى قرآن جايز است خواندن ، يا نه ؟ و همچنين دعاهايى كه در قنوت وارد شده ، يا در تشهد ، يا ركوع ، يا سجود ؟ جواب : اقوى ، جواز قرائت حمد و سوره است از روى قرآن و لو در فريضه ، و اگر چه متمكن باشد از حفظ خواندن ، يا به جماعت كردن . اگر چه احوط ، اقتصار است بر صورت عدم تمكن از آن دو ، بلكه از اتباع قارى نيز ، بلكه احوط ترك خواندن از روى قرآن است در جميع احوال صلاة . بلى ، خواندن قنوت و ساير اذكار و ادعيه از روى كتاب مانعى ندارد . سؤال 78 [ فراموش كردن حمد و سوره در دو ركعت اول نماز ] هر گاه در ركعتين اوليين نسيان كند خواندن فاتحه را آيا واجب است در أخيرتين بخواند ؟ چنانچه [ چنان كه ] محكى از شيخ است در خلاف « 1 » . و دلالت دارد بر آن قوله عليه السلام " : لا صلاة إلا بفاتحة الكتاب " « 2 » . يا مثل غير ناسى مخير است در خواندن فاتحه و تسبيح ؟ جواب : اقوى ، تخيير است چنانچه [ چنان كه ] قول مشهور است ، بلكه قائل به تعيين فاتحه ، معلوم نيست ، هر چند بعضى آن را اسناد به خلاف داده‌اند ، لكن از آخر عبارت مستفاد مىشود استحباب . و احتياط چنانچه [ چنان كه ] در مبسوط فتوا به تخيير داده است « 3 » . بلى از متأخرين صاحب حدائق نفى بعد كرده است « 4 » . و دليل بر تخيير ، عمومات أخبار تخيير است . و قوله ( عليه السلام ) : لا صلاة إلا بفاتحة الكتاب « 5 » منصرف است به ركعتين اوليين ، كما لا يخفى . بلى ، ممكن است تمسك به قاعده اشتغال . لكن در مقابل اطلاق أخبار تخيير ، ثمر ندارد . و ممكن است تمسك برواية حسين بن حماد أسهو عن القراءة في الركعة الأولى ؟ قال ( عليه السلام ) : اقرأ في الثانية . قلت : أسهو في الثانية ؟ قال ( عليه السلام ) : اقرأ في الثالثة . قلت : أسهو في صلاتي كلها . قال : إذا حفظت الركوع و السجود فقد تمت صلاتك « 6 » .

--> ( 1 ) الخلاف ج 1 ، ص 341 . ( 2 ) اين عبارت در كتب اربعه و وسائل الشيعة يافت نشد ولى به همين مضمون در استبصار ، ج 1 ص 310 ، روايت 1 ، باب 169 آمده است . ( 3 ) المبسوط ج 1 ، صفحه 106 . ( 4 ) الحدائق الناضرة ، ج 8 ، صفحه 422 . ( 5 ) در پاورقى شماره 2 گذشت . ( 6 ) التهذيب ج 2 ، صفحه 148 ، روايت 37 .